De basismodules participatief bestuur
In drie modules van telkens één volledige dag doorloopt u een traject waarin u machtsdynamieken kritisch onderzoekt, de praktijken en tools van de sociocratie ervaart, en de concrete voorwaarden creëert om deze duurzaam in uw organisatie te verankeren. Elke module kan afzonderlijk worden gevolgd, maar samen vormen ze een coherent en diepgaand leertraject.
Module 1: Macht en bestuur
Leerdoelen
- Begrijpen van de machtsdynamieken die werkzaam zijn in organisaties
- Identificeren en vergelijken van verschillende bestuursmodellen
- Analyseren van de sterkten en beperkingen van klassieke hiërarchische modellen
- Ontdekken van de fundamentele principes van de sociocratie
- Verbinden van governance, participatie en collectieve handelingscapaciteit
Inhoud
Macht en organisaties
- Definitie en vormen van macht (formeel, informeel, symbolisch, inzichtbaar)
- Machtsdynamieken in teams en instellingen
- Autoriteit, legitimiteit en leiderschap
- Machtsverhoudingen en besluitvorming
Bestuursmodellen
- Klassieke hiërarchische bestuursmodel
- Participatief en collaboratief bestuursmodel
- Overzicht van alternatieve modellen (horizontaliteit, zelfbeheer, gedeelde governance)
- Democratische uitdagingen in organisaties
Beperkingen van traditionele bestuursmodellen
- Concentratie van de macht en effecten op de betrokkenheid
- Belemmeringen voor collectieve intelligentie
- Gebrek aan transparantie en trage besluitvorming
- Risico's van desengagement en reproductie van ongelijkheden
Inleiding tot de sociocratie als participatief bestuursmodel
- Oorsprong en filosofie van de sociocratie
- De sleutelprincipes van de sociocratie
- Verschillen met andere modellen (hiërarchie, holacratie, gedeelde governance)
- Voorwaarden voor de implementatie van de sociocratie binnen een structuur
Module 2: De sleutelmethoden van de sociocratie
Leerdoelen
- Begrijpen van de operationele principes van de sociocratie
- Experimenteren met de belangrijkste methoden van sociocratische governance
- Effectief een sociocratische vergadering leiden
- Consent gebruiken als collectieve besluitvormingsmethode
- Identificeren en opzetten van de basisrollen en structuren (cirkels, dubbele verbinding)
- Faciliteren van verkiezingsprocessen zonder kandidaten
Inhoud
- Besluitvorming door consent
- De sociocratische vergadering
- De sociocratische cirkels en de dubbele verbinding
- De rollen in een sociocratische cirkel
- De verkiezing zonder kandidaten
Module 3: De facilitatie en de basisvoorwaarden voor het introduceren van de sociocratie
Leerdoelen
- Een faciliterende houding ontwikkelen die aansluit bij sociocratie
- De juiste omstandigheden scheppen voor effectiënte collectieve processen
- Groepsdynamieken reguleren (spanningen, macht, participatie)
- De organisatorische voorwaarden identificeren die nodig zijn voor de introductie van sociocratie
- Een implementatiestrategie ontwerpen die is aangepast aan hun context
- Verandering binnen een organisatie begeleiden
Inhoud
- De rol van de facilitatie in sociocratie
- De sleutelcompetenties van facilitatie
- Regulering van spanningen en bezwaren
- De voorwaarden voor succes bij de introductie van sociocratie
- Implementatiestrategieën
Verdiepingsmodules van sociocratie
Eendaagse modules om uw kennis van en ervaring met sociocratische methoden te verdiepen
Module 1: Geweldloze communicatie en feedback als basisvoorwaarde voor een participatief bestuursmodel
Leerdoelen
- Inzicht krijgen in de basisprincipes van verbindend communiceren en hun verband met participatief bestuur
- De belemmeringen voor authentieke communicatie binnen organisaties in kaart brengen (vooroordelen, impliciete communicatie, machtsverhoudingen…)
- Feiten, emoties, behoeften en verzoeken onderscheiden in een communicatiesituatie
- Constructieve, duidelijke en respectvolle feedback geven
- Feedback geven en ontvangen met het oog op gezamenlijk leren
- De voorwaarden scheppen voor het vertrouwen dat nodig is voor participatief bestuur
- Concrete hulpmiddelen uitproberen om de kwaliteit van de communicatie binnen het team te verbeteren
Inhoud
Communicatie en bestuur: de basisprincipes
De basisprincipes van verbindend communiceren
De belemmeringen voor constructieve communicatie in kaart brengen
Feedback als kernpraktijk in participatief organisatiebeheer
Handige tools voor teams
Praktijksituaties & integratie
Module 2: Het faciliteren van een vergadering en een cirkel in de sociocratie
Leerdoelen
- Inzicht krijgen in de rol van facilitering binnen sociocratisch bestuur
- De specifieke kenmerken van een sociocratische cirkel in kaart brengen
- Een effectieve vergadering voorbereiden en structureren (doel, agenda, rollen)
- Een houding van facilitator aannemen die deelname en gelijkheid bevordert
- Concreet gereedschap gebruiken om dynamische en inclusieve vergaderingen te leiden
- De groepsdynamiek beheren (spreken, spanningen, machtsonevenwichten)
- Een besluitvormingsproces faciliteren op basis van consensus
- De kwaliteit van vergaderingen continu evalueren en verbeteren
Inhoud
- De uitdagingen van facilitatie in participatieve governance
- Het leiden en faciliteren van een sociocratische vergadering
- De rol van de facilitator van een sociocratische cirkel
- Houding en vaardigheden van de facilitator·rice
- Participatieve animatietools
- De groepsdynamiek beheren
- Situatiesimulaties & experimentatie